همايش سه روزه دكتر علامه اقبال شاعر شرق
همايش سه روزه دكتر
علامه اقبال شاعر شرق توسط خانه فرهنگ ج.ا.ايران و با همكاري مركز تحقيقات زبان
اردو انجمن اسلام از تاريخ 9/12/87 لغايت 11/12/87 در محل دانشگاه مهندسي بمبئي
با حضور آقايان دكتر اشعري مشاور محترم رئيس جمهور و رئيس مركز اسناد و
كتابخانه ملي، جناب آقاي محمدي سركنسول محترم ج.ا.ايران، جناب آقاي دكتر نجفي
رايزن محترم فرهنگي، جناب آقاي صيفالرحمان سركنسول محترم كشور افغانستان، آقاي
ميرزايي مسئول خانه فرهنگ و شخصيتهاي برجسته علمي و فرهنگي و روساي بخشهاي
زبان فارسي و اردو و علاقمندان به علامه اقبال آغاز شد.
پس از قرائت آياتي از قرآن كريم محمد رضا ميرزايي مسئول خانه فرهنگ ضمن عرض
خوشامد به جناب آقاي اشعري مشاور محترم رئيس جمهور و هيات همراه گفت: براي
اولين بار است كه خانه فرهنگ ج.ا.ايران با همكاري انجمن اسلام بزرگداشتي براي
علامه اقبال برگزار ميكند. در اين خصوص، اقبال شناسان، دانشمندان و اساتيد
دانشگاه در جلسه حضور دارند و به تفصيل سخن خواهند گفت.
علامه اقبال شيفته زبان و ادبيات فارسي و علاقمند به ايران بود. حامي و پشتيبان
وحدت اسلامي بود، ارادت ويژهاي به حضرت رسول اكرم(ص) داشت.
طرح عشق انداز اندر جان خويش
تازه كن با مصطفي پيمان خويش
حضرت فاطمه زهرا(س) را سرور زنان جهان ميدانست.
مريم از يك نسب عيسي عزيز
نور چشم رحمه للعالمين
از سه نسب حضرت زهرا عزيز
آن امام اولين و آخرين
قيام حسين(ع) را نهضت آزادي خواهي معرفي ميكرد
خون او تفسير اين اسرار كرد
رمز قرآن از حسين(ع) آموختهايم
ملت خوابيده را بيدار كرد
زآتش او شعلهها اندوختهايم
جناب آقاي اشعري به عنوان ميهمان ويژه، طي سخناني گفت: زماني كه غرب تمام كوشش
خود را براي انحراف جوانان بكار ميبرد علامه اقبال با تعليمات خود جوانان
ايران را به سوي اسلام و قرآن دعوت كرد. او با سرودن اشعار انقلابي مردم را به
سمت بيداري فرا ميخواند
اي غنچه خوابيده چو نرگس نگران خيز
كاشانهها رفت به تاراج غمان خيز
از خواب گران، خواب گران، خواب گران خيز
خوشبختانه مردم انقلابي ايران با الهام از اسلام و رهبري امام خميني(ره) با
همين انديشه از خواب گران برخاستند.
نتيجه اين بيداري اين شد كه امروز جوانان ما به فضل الهي هر روز يكي از قلههاي
علم را فتح ميكنند و اين در شرايطي است كه ايران هنوز در تحريم اقتصادي جهان
غرب قرار دارد.
يكي از دستاوردهاي انقلاب همين كتابخانه ملي و مركز اسناد است كه قبل از انقلاب
مركز اسناد ملي در ساختمانهاي كوچك و با حداقل امكانات در اختيار مردم بود.
امروز آرشيو مركز اسناد و كتابخانه ملي از بزرگترين كتابخانهها است.
در سالهاي اخير دو ساختمان مدرن و كاملا هوشمند احداث شده است. علاوه بر
كتابخانه دوره فوق ليسانس كتابداري در اينجا تدريس ميشود در سال، شصت دوره
تخصصي كوتاه مدت بين يك هفته تا سه ماه جهت علاقمندان در خارج و داخل كشور دائر
است چهار گروه تحقيقاتي از جمله ايرانشناسي، تكنولوژي كتابداري، مطالعات اسنادي،
مطالعات فنآوري اطلاعاتي و ارتباطي مشغول به فعاليت ميباشند علاوه بر اين
كتابخانه يك كانون فعال فرهنگي است، از جمله اجراي برنامههاي تئاتر، موسيقي،
فيلم كه زير نظر مستقيم رئيس محترم جمهور اداره ميشود.
سپس جناب آقاي دكتر نجفي طي سخناني گفت: اين براي من افتخاري است كه در ميان
اساتيد و فرهيختگان حضور پيدا كرده تا بتوانيم در مورد دكتر علامه اقبال تبادل
نظر كنيم. من از خانه فرهنگ ج.ا.ايران در بمبئي و مركز تحقيقات اردو انجمن
اسلام براي دعوت اينجانب به همايش سه روزه دكتر اقبال شاعر شرق تشكر و قدرداني
مينمايم.
ايشان اظهار داشت در اواخر قرن سيزدهم و قرن چهاردهم هجري مقارن با قرنهاي 19 و
20 ميلادي براي مسلمانان آسيا و خاورميانه دوراني پر مصيبت و اسفبار بود زيرا
استعمار اروپا و غرب با بهرهگيري از تجارب شيطاني خود تلاش وافر در جهت از هم
گسيختن استقلال فرهنگي مسلمانان و دور نمودن آنها از اصالت هاي اسلامي و غالب
نمودن فرهنگ و آموزشهاي غربي داشتند.
مرحوم علامه اقبال در چنين دوره اي پا به عرصه جامعه نهاد و روشنگري خود را
براي مسلمانان تحقق بخشيد.
اگر بخواهيم جايگاه اقبال و نقش او را در احياء فرهنگ اسلامي در هند و كشورهاي
آسيايي دريابيم لازم است به گذشتة هند و نقش مسلمانان آگاهي بيشتري بيابيم.
هند از اوايل قرن پنجم مهد فرهنگ و تمدن ايران و اسلام بود با حضور غزنويان در
اين سرزمين تا سال 932 هجري كه دورة رسمي سلطنت مسلمانان آغاز گرديد و بمدت 330
سال به طول انجاميد و پس از آن تا 2 قرن حكومت تيموريان هند مقارن با حكومت
صفويان در ايران بود فرهنگ ايراني و اسلامي بوسيله زبان فارسي نقش عظيمي در
احياء سرزمين هند داشت. در اين دوره هشتصد ساله شخصيت هاي علمي، ادبي و فرهنگي
و بويژه عرفاني همچون ميرسيد علي همداني فرهنگ ايران را چنان احياء نمودند كه
مرحوم علامه اقبال درخصوص ميرسيد علي همداني اظهار مي دارد كه او احياگر ايرانِ
صغير در اين سرزمين بوده است:
آفريد آن مرد ايرانِ صغير
با هنرهاي غريب و دلپذير
اقبال شخصيتي كه در سيالكوت پنجاب هند متولد مي شود و عليرغم اينكه زبان مادرياش
پنجابي و زبان هم كيشانش هندي و زبانِ تحصيلاتش انگليسي است. زبان فارسي را فرا
مي گيرد و تمام مفاهيم عرفاني، فلسفي و انقلابي خودش را در قالب زبان فارسي
ريخته و به احياگري جامعه مي پردازد. او اميد به آينده ايران داشت و ايران را
مركز اعتبار و اعتلاي مسلمانان تلقي مينمود او در شعري اظهار داشت:
ميرسد مردي كه زنجير غلامان بشكند
ديدهام از روزنِ ديوارِ زندانِ شما
او فارسي را بهترين محمل براي احياء ارزشهاي اسلامي و انساني ميدانست. شخصيتي
كه در عرفان مريد مولانا جلال الدين رومي بود و در غزل غالباً از حافظ پيروي مي
كرد.
او در ابياتي اظهار داشت:
شعر را مقصود اگر آدم گري است
نغمه گر معني ندارد مرده ايست
گرچه هندي در عذوبت شكر است
فكر من از جلوه اش مسحور گشت
شاعري هم وارث پيغمبري است
سوزِ او از آتشِ افسرده ايست
طرزِ گفتار دري شيرين تر است
خامة من شاخِ نخل طور گشت
او با نوشتن «مثنوي اسرارِ خودي» افكار انسانها را معطوف به ارزشهاي انساني و
مسلمانان را به ارزشهاي اسلامي سوق مي داد.
جناب آقاي علي محمدي سركنسول محترم ج.ا.ايران ضمن تشكر از شركت كنندگان در
همايش مذكور بزرگداشت چنين شخصيتي را در خور توجه دانسته و براي شركت كنندگان
آرزوي توفيق و موفقيت نمودند.
اين همايش در تاريخ 11/12/1387 به كار خود پايان داد.